K Vitamini Eksikliği ve Faydaları Hakkında Detaylı Bilgi

Vücutta birikebilen ve yağda çözünen vitaminlerden biri olan K vitamini, kanın pıhtılaşmasında çok önemli bir role sahiptir. K vitamini eksikliğinde kanama, pıhtılaşma bozuklukları ve vücudun birçok doku ve organına bağlı rahatsızlıklar meydana gelebilir.

K1 ve K2 olmak üzere iki yaygın alt tipi olan K vitamini, özellikle koyu yeşil yapraklı sebzeler olmak üzere bitki veya hayvan kaynaklı birçok gıdada bulunur.

K vitamini eksikliği

Vitaminler vücudun yapısal ve fonksiyonel fonksiyonları ile ilgili birçok düzenleyici rolü olan elementlerdir. Bir kısmı vücutta belirli bir oranda mevcut olsa bile, bir grup vitamin dışarıdan besinler yoluyla alınır.

K vitamini, kanın pıhtılaşmasında ve kemik metabolizmasında önemli rol oynayan bir vitamin türüdür. Bu vitamin, protrombin adı verilen, kanı pıhtılaştırarak aşırı kanamayı önleyen ve aynı zamanda kemik metabolizmasında çeşitli işlevleri yerine getiren bir proteinin üretimi için gereklidir.

Eksiklik durumunda kanın pıhtılaşma süresi uzar ve bu nedenle açıklanamayan kanama veya aşırı kanama gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, çeşitli tıbbi durumlar için Warfarin ve Coumadin gibi kan sulandırıcı kullanan hastaların K vitamini alımını azaltmaları gerekebilir.

Yetişkinlerde K vitamini eksikliği nadirdir. Ancak yeni doğan bebeklerde çok yaygındır. Bununla birlikte, K vitamininin emilimini etkileyen inflamatuar bağırsak hastalığı gibi bazı kronik hastalıkların bir sonucu olarak K vitamini eksikliği gelişebilir. Nedeni ne olursa olsun K vitamini eksikliği, vitamin takviyeleri ve altta yatan sorunların tedavisi ile düzeltilmesi gereken bir durumdur.

İki ana K vitamini türü vardır. Bunlardan birincisi olan K1 vitamini filokinon olarak isimlendirilir ve çoğunlukla bitkisel gıdalarda bulunur. Menaquinone olarak bilinen başka bir K2 vitamini türü, hayvansal gıdalarda ve fermente gıdalarda bulunan K vitamini türüdür. Bu iki türe ek olarak, K3 adı verilen sentetik bir K vitamini formu da vardır.

Bitkisel besinlerle vücuda alınan K1 vitamini (phylloquinone), bağırsaktaki faydalı bakteriler tarafından vitaminin depo şekli olan K2’ye dönüştürülür. Erişkinlerde eksikliği nadir olduğu için K vitamini alımı genellikle diğer vitaminlere göre daha az önemlidir ve araştırılır. Ancak sağlıklı bireylerin K vitamini alımına gereken özen gösterilmelidir,

Hangi gıdalar K vitamini içerir?

K vitamini, birçok bitkisel ve hayvansal gıdada doğal olarak bulunan bir vitamin türüdür. K vitamini içeren besinler şunlardır:

  • Ispanak, brokoli, lahana, marul, bezelye, yeşil fasulye gibi sebzeler
  • Soya ve Meksika fasulyesi
  • Domates
  • Şalgam
  • Yeşil çay
  • Kuşkonmaz
  • Buğday, yulaf gibi tahıllar
  • Süt ve süt ürünleri
  • Kırmızı ve beyaz et ile karaciğer ve böbrek gibi sakatat türleri
  • Yumurta
  • Fermente ürünler
  • Meyveler ve yağlı tohumlar

Yukarıdaki besinler, K vitamini eksikliği durumunda ne yenir veya hangi besinlerde K vitamini bulunur sorusuna cevap olarak verilebilir. Bu gıdaların tüketimine dikkat edilirken kan sulandırıcı kullanımının söz konusu olup olmadığına dikkat edilmelidir.

K vitamininin faydaları

K vitamininin vücudun genel işleyişinde birçok rolü vardır. Pıhtılaşmayı düzenleyerek yaraların iyileşmesi ve aşırı kanamanın önlenmesi gibi faydalar sağlar. Kan sulandırıcıların aşırı kullanımına bağlı kanama durumlarını iyileştirmek için K vitamini takviyeleri kullanılabilir.

Kemik yoğunluğunun korunması ve kemik metabolizmasının düzenlenmesi açısından önemli faydaları bulunan K vitamini, osteoporoz ve kemik dejenerasyonuna bağlı birçok hastalığın önlenmesinde etkili olduğu düşünülen bir vitamindir. K vitamini birçok alanda düzenleyici rol oynadığı için cilde faydaları konusunda da önemli rollere sahiptir. Bununla birlikte yaşlılarda epizodik hafıza ile ilişkili olduğu bilinen K vitamininin bilişsel işlevleri artırmada da etkisi vardır.

K vitamini işlevleri, arterlerde mineralleşmeyi ve birikimi önlemeyi içerir. Bu nedenle vitamin yeterli düzeyde alındığında yüksek tansiyon gelişme riskinin azalmasına yardımcı olur. Bu hem kardiyovasküler hastalıklardan korunma hem de inme, kalp krizi, beyin kanaması gibi ciddi komplikasyonların gelişmesi açısından çok önemlidir.

Günlük K vitamini ihtiyacınızı karşılayın

Cinsiyete, gebelik durumuna ve sağlık durumuna göre değişir. Ancak genel olarak yetişkinler için vücut ağırlığının kilogramı başına 1 mcg K vitamini önerilir. Referans değerlere bakıldığında, yaşla birlikte K vitamini ihtiyacının azaldığı, 25 yaş üstü yetişkin kadınların günlük 65 mcg K vitamini, 25 yaş üstü erkeklerin ise 80 mcg K vitamini ihtiyacı olduğu söylenebilir.

Bu değerler ortalama rakamlar olmakla birlikte kişisel faktörlerden dolayı değişiklik gösterebilir. Ayrıca Coumadin, Warfarin veya başka bir kan sulandırıcı ilaç kullanan kişiler K vitamini alımını azaltmalıdır. Bu gibi durumlarda doktor tavsiyelerine uyulmalı, bilinçsizce vitamin takviyesi kullanımından kaçınılmalıdır.

K vitamini eksikliğinin nedeni nedir?

K vitamini eksikliği çok nadirdir. Bu durumun başlıca nedenleri, vitaminin vücutta belirli bir oranda depolanabilmesi ve bağırsaktaki faydalı bakteriler tarafından sentezlenebilmesidir. Ancak bazı durumlarda beslenme, hastalıklar ve çeşitli faktörlere bağlı olarak K vitamini eksikliği gelişebilir.

K vitamini eksikliği için risk faktörleri şunları içerir:

  • Kan sulandırıcıların kullanımı
  • Yetersiz ve dengesiz beslenme
  • Bağırsakların bir kısmının ameliyatla alınması
  • Sindirimi ve emilimi etkileyen Crohn ve ülseratif kolit gibi bağırsak hastalıklarına sahip olmak
  • Antibiyotik kullanımının bağırsak florası üzerinde olumsuz etkileri
  • Bu tür hastalıklar çölyak hastalığı, kistik fibroz
  • Karaciğer ve safra yolu hastalıkları gibi

İleri yaşlardaki insanlarda K vitamini eksikliği çok nadir görülür ve sıklıkla yukarıdaki gibi durumlar sonucu ortaya çıkar. Bununla birlikte, yenidoğanlarda K vitamini eksikliği oldukça yaygındır.

Bunun başlıca nedenleri arasında yaşamın ilk döneminde K vitamininin yetersiz depolanması, bağırsak mikrobiyotasının henüz oluşmaması, anne sütünde K vitamininin düşük olması, K vitamininin anne karnında plasenta yoluyla bebeğe yeterince aktarılamaması sayılabilir.

Karaciğerin olgunlaşmadığında da bu durum görülür. Bu nedenle bazı durumlarda doğumdan önce anneye K vitamini takviyesi yapılması veya doğumdan sonra bebeğe vitamin takviyesi yapılması gibi önlemler doktor tavsiyesi ile alınabilir.

K vitamini eksikliği belirtileri

K vitamini eksikliği, özellikle vücutta kan pıhtılaşması ile ilgili sorunlar olmak üzere bir takım semptomlarla kendini gösterebilir. Genellikle ana semptom, vücudun kesik veya yaralı bir bölgesinde uzun süreli aşırı kanama ve zor kan pıhtılaşmasıdır.

Ancak K vitamini eksikliği olan kişilerde açıklanamayan kanamalar meydana gelebilir. Bunlara ek olarak K vitamini eksikliğinin belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

  • Deride kolay morarma
  • Siyah veya kanlı dışkı
  • Kanamaya bağlı kırmızı lekeler
  • Ağız ve burun gibi vücudun mukoza ile kaplı bölgelerinde kanama
  • Bebeklerde göbek kordonundan kanama
  • Sünnet sonrası iyileşmenin gecikmesi, sürekli kanama

Bu semptomlara ek olarak özellikle yaygın K vitamini eksikliği olan bebeklerde uygun tedavi edilmediği takdirde ani beyin kanamalarına ve ölüme neden olabilecek ciddi komplikasyonlar gelişebilir. K vitamini eksikliğinde görülen hastalıklar da uzun vadede gelişebilir. Bu nedenle yeni doğanlar ve özellikle prematüre bebekler uygun şekilde araştırılmalı ve K vitamini eksikliği için tedavi edilmelidir.

K vitamini eksikliği nasıl tedavi edilir?

K vitamini eksikliği tedavisine başlarken öncelikle vitamin eksikliğinin nedenleri değerlendirilmelidir. Tedavi genellikle K vitamini içeren vitamin preparatları alınarak yapılır. Bu takviyeler oral hap veya enjeksiyon olarak verilebilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanımı sonucu vitamin eksikliği gelişmesi normal kabul edilebilir. Bu gibi durumlarda ilaç tedavisini uygulayan doktorun değerlendirmesi çok önemlidir ve doktora danışmadan ilacı değiştirme veya bırakma gibi davranışlardan kaçınılmalıdır.

Yetersiz ve dengesiz beslenmeye bağlı olarak geliştiği düşünülen K vitamin eksikliği durumunda hasta K vitamini içeren besinler hakkında bilgilendirilebilir ve diyetisyen desteği ile gerekli değişiklikler yapılabilir.

İnflamatuar barsak hastalıkları, malabsorbsiyon veya diğer hastalıklardan kaynaklanan K vitamini eksikliği durumunda, bu durumun önüne geçebilmek için altta yatan hastalığa yönelik ayrı bir tedavi planı geliştirilmelidir.

K vitamini eksikliğiniz olabileceğini düşünüyorsanız veya K vitamini eksikliği belirtileri yaşıyorsanız bir sağlık kuruluşuna giderek gerekli tetkikleri yaptırabilirsiniz. K vitamini eksikliği ve diğer birçok vitamin-mineral eksikliğini erken tespit ederek ciddi sağlık sorunlarının önüne geçebilir ve daha sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz.

Bir cevap yazın