Uyku Fobisi (Korkusu) Nedir? Tedavisi ve Nedenleri

Yaygın fobilerden biri olan uyku fobisi, uyku korkusu veya hipnofobi olarak da adlandırılan bir anksiyete bozukluğudur.

Hipnofobi, bağışıklık sisteminden ruh sağlığına kadar vücut için büyük önem taşıyan uyku düzenini bozduğu için tedavi gerektiren çok ciddi bir hastalık olarak görülmektedir.

Uyku korkusu çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Sürekli kabuslar, ölüm korkusu veya farklı korkular uykuya dalma korkusuna neden olabilir.

Uygun tedavi ile hipnofobi büyük ölçüde önlenebilir. Bu nedenle bu sorunu yaşayan kişilerin detaylı bir muayeneden geçmeleri ve ardından psikiyatristlerin uygun göreceği bir tedavi planına başlamaları gerekmektedir.

Uyku fobisi, esas olarak kabus görme, uykuda gereksiz zaman geçirme ve uykuda ölme korkusu gibi endişelerin neden olduğu bir kaygı bozukluğu türüdür. Uyku korkusu, sık sık kabus gören veya uyku felci olan kişilerde daha yaygındır. Hastalık genellikle kişiyi hem fiziksel hem de zihinsel olarak etkiler.

Geceleri uyku korkusu sonucu uykusuzluk, kişinin gün içinde sosyal hayatını zorlaştırır ve iş performansını olumsuz etkiler. Ayrıca uyku bozuklukları kişiyi gün boyu etkileyerek motivasyonu azaltır.

Uyku korkusu bazen tek başına bir psikiyatrik bozukluk olarak görülebileceği gibi bazen de panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu, depresyon gibi sorunlarla birlikte görülebilmektedir. Hastalığın tedavi planına eşlik eden bu tür diğer sorunları belirleyerek kapsamlı bir yaklaşım planlamak tedavinin başarısı için çok önemlidir.

Uyku korkusunun nedenleri

Uyku korkusu çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, hipnofobinin gelişiminde rol oynadığı düşünülen en önemli iki faktör uyku felci ve kabuslardır. Bir uyku bozukluğu olan uyku felci, uyandığınızda ortaya çıkan ve hareket etmeyi zorlaştıran bir durumdur. Uykunun evrelerinden biri olan REM uykusunda bu evredeki kas felçleri, uyandıktan sonra bir süre hareket etmeyi imkansız hale getirebilir.

Bu durum çok kısa süreli olsa da bireyde şiddetli korku ve kaygıya neden olabilir. Uyku felci, kabuslarla birleşen çok korkutucu halüsinasyonlar olarak da yaşanabilir. Söz konusu durum sürekli tekrarlanırsa kişi uyumakta korku kaygısı yaşar ve uyku fobisi hastalığı ön plana çıkar. Kabusların bir başka yaygın nedeni de kişinin bilinçaltındaki olumsuz olaylar, anılar, psikolojik sorunlar ve stres nedeniyle gelişebilir.

Sürekli kabuslar genellikle psikolojik bir sorunun göstergesidir. Ancak kullanılan bazı ilaçlar, alkol kullanımı veya stres ve yorgunluk gibi faktörler de sık sık kabus görmelerine neden olabilir. Gün içinde aralıklı olarak kabuslar görüldüğünde uyku ile ilgili korku ve kaygılar yoğunlaşarak hipnofobiye yol açar.

Bu iki uyku bozukluğuna ek olarak, travma sonrası stres bozukluğuna bağlı olarak uyku sırasında yaşanan hırsızlık, doğal afet, yangın gibi travmatik faktörlere bağlı olarak anksiyete bozuklukları ve uyku korkusu ortaya çıkabilir. Ancak tüm bunlara ek olarak, tetikleyici bir neden tespit edilemese de bazı kişilerde uyku korkusu geliştiği görülebilir.

Uyku korkusu belirtileri

Sağlıklı bir yaşam için en önemli koşullardan biri yeterli miktarda ve kaliteli uykudur. Hipnofobisi olan kişiler için düzenli ve kaliteli uyku neredeyse imkansızdır. Başlıca belirtileri uyuyamama korkusu veya uyku korkusu olsa da düzensiz uyku ve söz konusu kaygılar nedeniyle hastalık farklı ruhsal ve bedensel belirtiler de beraberinde getirebilmektedir.

Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:

  • Uyku düşüncesiyle gelen korku, panik, kaygı gibi olumsuz duygular
  • Yatma vakti yaklaştıkça endişe ve huzursuzluk artar
  • Mümkün olduğunca geç yatmaya, daha az uyumaya veya hiç yatmamaya çalışmak
  • Uyku zamanı geldiğinde panik atak gibi belirtiler
  • Çeşitli olaylara konsantre olma, korku, endişe ve panik gibi duygulardan kaçınma zorluğu
  • Ruh hali değişimleri ve sinirlilik
  • Karışıklık ve hafıza sorunları
  • Nefes darlığı ve hızlı nefes alma
  • Terleme, uyuşukluk ve ağız kuruluğu
  • Bulantı, anksiyeteye bağlı diğer mide ve sindirim sistemi sorunları
  • Titreme, düzensiz kalp atışı ve taşikardi
  • Uykuyu düşünürken göğüste sıkışma hissi

Bazı hastalarda uyku korkusuna ek olarak farklı tipte anksiyete bozukluğu belirtileri olabilir. Bunlar, gelecek korkusu, sosyal ortamlardan kaçınma, yetersizlik ve değersizlik duyguları, sınav kaygısı gibi birçok farklı durumu içerebilir. Tedavide hedeflenen başarıya ulaşmak için hastanın yaşadığı sorunların iyi çalışılması ve yaşanan tüm sorunlar birlikte dikkate alınarak tedavi planının belirlenmesi önemlidir.

Uyku korkusu tedavisi

Uyurken korkmak kişinin kötü uyumasına ve yeterince uyuyamamasına neden olmakta, bu da sağlığını büyük ölçüde olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle bu sorunu yaşayan hastaların bir an önce psikiyatrik muayeneden geçerek tedavi görmelerinde fayda vardır.

Tedavi sürecine başlarken, bu durumu tetikleyen nedenler hakkında doğru araştırma yapılmalıdır. Korkudan uyuyamama sorunu ile doktora başvuran hastaların çoğu hırsızlık, kaza, deprem, yakınını kaybetme gibi travmalar yaşamaktadır.

Bu hastalarda hipnofobinin üstesinden gelmek için altta yatan kaygı ve korkunun ele alınması gerekir. Meditasyon teknikleri, yoga veya rahatlatıcı müzik dinlemek gibi uygulamalar iyileşme sürecine yardımcı olmak için kullanılabilir.

Aynı zamanda yatmadan önce kahve ve kola gibi kafeinli içecekler ve alkol tüketiminden kaçınmak uyku korkusunu azaltmaya yardımcı olacaktır. Uyku sırasında kendilerine kötü bir şey olacağından korkan hastalar, güvende olmaları için motive edilmelidir. Bu kişiler bir yakınlarının yanında uyumayı daha güvenli hissediyorsa, bir süre bu şekilde uyumaya özen gösterilebilir.

Depresyon ve anksiyetebozuklukları uyku korkusunun altında yatan psikolojik problemler olabilir. Böyle bir durum tespit edilirse, uyku korkusunu yenmede en önemli adım depresyon veya diğer psikiyatrik bozuklukların tedavisidir.

Hipnofobi tedavisinde iki ana tedavi yaklaşımından söz edilebilir. Bunlardan birincisi ilaç tedavisi, ikincisi ise psikoterapidir. Antidepresan ilaçlar veya uykuya dalmayı kolaylaştıran ilaçların kullanımı tedavinin bir parçası olabilir.

Ayrıca konuşma terapileri ile kaygı uyandıran düşünceleri doğru düşünme biçimleriyle değiştirmeyi amaçlayan bilişsel-davranışçı tedaviler uygulanabilir. Çoğu durumda, uyku korkusu psikiyatrik tedavi ile tamamen aşılabilir. Kişinin eşine, ailesine veya sevdiklerine destek olması iyileşme sürecini kolaylaştıracaktır.

Uykuya dalmaktan korkuyorsanız ve uykunuz sırasında başınıza kötü bir şey geleceğinden endişeleniyorsanız bir psikiyatriste görünmenizde fayda var. Doktorunuzun yapacağı değerlendirme sonucunda gerekli tedaviyi alarak bu korkunuzu yenebilir ve uykusuzluğa bağlı olarak ortaya çıkabilecek diğer hastalıkların önüne geçebilirsiniz.

Bir cevap yazın